هالیتوزیس
بوی بد دهان (هالیتوزیس) یک مشکل شایع است که میتواند دلایل مختلفی داشته باشد. این دلایل را میتوان به دو دسته کلی دلایل مربوط به دهان و دلایل غیر مرتبط با دهان تقسیم کرد.
1. دلایل اصلی مربوط به دهان و دندان (بیش از 80-90% موارد)
این شایعترین دلایل بوی بد دهان هستند و معمولاً ناشی از تجزیه ذرات غذا توسط باکتریها و تولید ترکیبات گوگردی فرار هستند.
بهداشت ضعیف دهان و دندان: مسواک نزدن منظم و استفاده نکردن از نخ دندان باعث میشود ذرات غذا بین دندانها، روی زبان و لثه باقی بمانند و توسط باکتریها تجزیه شوند.
باکتریهای روی زبان: سطح زبان، به ویژه قسمت عقب آن، میتواند پناهگاه بسیار مناسبی برای باکتریها باشد. یک لایه سفید یا زرد رنگ روی زبان اغلب نشاندهنده وجود این باکتریهاست.
بیماریهای لثه (پریودنتال): عفونت و التهاب لثهها ناشی از تجمع پلاک دندان میتواند باعث ایجاد بوی بسیار بدی شود. این بیماری باعث تشکیل پاکتهای پریودنتال (فضای بین دندان و لثه) میشود که تمیز کردن آنها سخت است.
پوسیدگی دندان و آبسه: حفرههای دندانی و آبسهها (عفونتهای باکتریایی) میتوانند منبع قوی بوی بد باشند.
دندانهای مصنوعی: اگر دندانهای مصنوعی به خوبی تمیز نشوند، ذرات غذا و باکتریها در آنها جمع شده و باعث ایجاد بو میشوند.
خشکی دهان (زرستومیا): بزاق به طور طبیعی دهان را شستشو داده و ذرات غذا و باکتریها را از بین میبرد. کاهش تولید بزاق (مثلاً به دلیل مصرف برخی داروها، تنفس از دهان یا مشکلات غدد بزاقی) میتواند منجر به بوی بد شود.
مصرف غذاهای خاص: سیر، پیاز، ادویههای تند و برخی پنیرها پس از هضم، ترکیبات بوداری وارد جریان خون میکنند که به ریهها منتقل شده و直到 چند ساعت در بازدم قابل تشخیص هستند.
2. دلایل غیر مرتبط با دهان
گاهی اوقات منشاء بوی بد دهان، خارج از حفره دهان است.
مشکلات گوارشی: اگرچه کمتر از چیزی که مردم فکر میکنند رایج است، اما مشکلاتی مانند ریفلاکس اسید معده (GERD) میتواند با آوردن ذرات غذا و اسید به مری و دهان، باعث بوی بد شود.
عفونتهای دستگاه تنفسی: عفونتهایی مانند برونشیت، سینوزیت و لوزهها میتوانند باعث ایجاد بو شوند. سنگ لوزه (تودههای سفید یا زرد متشکل از باکتری و بقایای مواد غذایی که در حفرههای لوزه گیر میکنند) نیز دلیل شایعی است.
بیماریهای سیستمیک: برخی بیماریهای خاص میتوانند بوی دهان را تغییر دهند:
دیابت: ممکن است باعث ایجاد بوی میوهای یا استون (به ویژه در موارد کتواسیدوز) شود.
نارسایی کلیوی: بوی شبیه به آمونیاک یا ادرار.
نارسایی کبدی: بوی شیرین یا مُشیمیایی.
مصرف داروها: برخی داروها با خشک کردن دهان یا تجزیه شدن در بدن و آزاد کردن مواد شیمیایی در بازدم، میتوانند باعث بوی بد شوند.
سیگار و تنباکو: مصرف سیگار و قلیان نه تنها خود بوی بدی ایجاد میکند، بلکه باعث خشکی دهان و افزایش خطر بیماری لثه میشود.
راهحلها و پیشگیری
رعایت بهداشت دهان: مسواک زدن دندانها دو بار در روز و استفاده روزانه از نخ دندان.
تمیز کردن زبان: استفاده از مسواک زبان یا پشت مسواکهای مخصوص برای پاک کردن باکتریها از روی زبان.
مرطوب نگه داشتن دهان: نوشیدن آب کافی. جویدن آدامسهای بدون قند میتواند به تحریک تولید بزاق کمک کند.
معاینه منظم دندانپزشکی: حداقل سالی دو بار برای چکاپ و جرمگیری به دندانپزشک مراجعه کنید.
تغییر رژیم غذایی: کاهش مصرف غذاهای بودار مانند سیر و پیاز.
ترک سیگار و محصولات تنباکو.
️ چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر پس از رعایت بهداشت دهان و مراجعه به دندانپزشک، بوی بد دهان همچنان ادامه داشت، برای بررسی دلایل غیردندانی باید به پزشک عمومی مراجعه کنید.